en büyük sorumlusu ve yaratıcısı, bölgesel ve küresel çapta emperyalist amaçlı hareket eden devletlerin, bilinçli şekilde ülkelerin iç işlerine burunlarını sokup, bazılarını satın alarak çatıştırmalarının sonucudur. Başka yerde suçlu aranmamalı.
Bu durum hâlâ ne yazık ki son bulmuş değil. Göçler bazen doğup büyümüş olunan topraklar üzerinde içgöç şeklinde, bazen sınır ötesi kıta ve devletlere doğru gerçekleşmektedir. Esasında insanlar mecbur kalmadıkça göçmenliği tercih etmezken, insanları göçe zorlayan olaylar iç ve dış savaşlar, siyasi sorunlar ve ekonomik sebepler başta gelenlerdir. Bu sorunların tarihler boyunca sürüp gelmesi, insanları büyük bir umutsuzluğa sürüklemekte. Yine de şartlar ne olursa olsun, göçmenliğe kader gözüyle bakılmamalı.
